Druk om tempo te maken
Het 0%-aanbod wordt daarbij vaker ingezet. Een saneringsvoorstel waarbij schuldeisers in de praktijk geen uitkering ontvangen, omdat er geen afloscapaciteit is, bedoeld om iemand ruimte te geven om opnieuw te beginnen. Wat opvalt, is dat dit voorstel steeds minder uitzonderlijk wordt en steeds vaker onderdeel lijkt te zijn van reguliere schuldregelingen.
De beslissing om niet meer te innen wordt buiten hen om genomen. In de praktijk blijven zij wel het aanspreekpunt voor schuldeisers die willen begrijpen wat er is gebeurd en wat dit voor hen betekent. Dat gesprek komt steeds vaker voor.
Wie draagt het verlies
Achter een vordering zit meestal een ondernemer of een organisatie die heeft geleverd of een dienst heeft verleend. Zij merken dat hun positie verandert, vaak zonder dat daar een expliciete keuze of toelichting tegenover staat.
Dat heeft gevolgen. Voor kleinere ondernemingen kan het betekenen dat verliezen zich opstapelen. Voor maatschappelijke organisaties dat tekorten elders moeten worden opgevangen. De schuldeisers van vandaag lopen zo het risico de schuldenaren van morgen te worden.
De positie van de gerechtsdeurwaarder
Gerechtsdeurwaarders staan midden in deze praktijk. Zij spreken mensen die geen ruimte meer hebben om te betalen. Tegelijk krijgen zij steeds vaker vragen van schuldeisers die zich afvragen waar hun recht is gebleven en wie daar verantwoordelijkheid voor neemt.
Die signalen komen niet uit één dossier en niet van één partij. Ze komen breed uit de praktijk. Dat maakt duidelijk dat hier meer speelt dan individuele keuzes. Het gaat om de manier waarop verantwoordelijkheden in de schuldenketen worden verdeeld.
Sociaal incasseren vraagt om zorgvuldig handelen. Dat vraagt ook om duidelijkheid over wanneer een oplossing een uitzondering is en wanneer zij een vaste route wordt. Zodra dat onderscheid vervaagt, verandert het evenwicht in de keten.
Aanpakken aan de voorkant
Het coalitieakkoord legt de nadruk op preventie en vroegsignalering. Daar worden schulden beheersbaar gehouden. Daar voorkom je dat problemen zo groot worden dat alleen nog ingrijpende maatregelen nodig zijn. Zolang die voorkant onvoldoende werkt, blijft de druk liggen aan het einde van de keten. Dan wordt het probleem niet opgelost, maar verschoven. De vraag is wie die verschuiving blijft dragen.
Balans in uitvoering
Een schuldenaanpak die werkt, beschermt mensen die vastlopen. Tegelijk houdt zij rekening met degenen die rechtmatig aanspraak maken op betaling. Dat vraagt om een balans die bewust wordt bewaakt.
Wanneer oplossingen structureel worden gezocht aan het einde van de keten, zonder dat de oorzaken eerder worden aangepakt, komt die balans onder druk te staan. Dat zie ik terug in gesprekken en in dossiers.
Wat zou het betekenen als dit in de praktijk steeds vaker zo wordt ingericht? En wat doet dat met de balans in de schuldenketen?