Gevolgen voor samenleving en economie
Nulaanbiedingen komen vaker voor. Waar eerder nog een deel van de schuld werd afgelost, blijft er nu in veel gevallen niets over voor de schuldeiser. Wat eerst uitzondering was, wordt geleidelijk praktijk. Ook VNO-NCW en MKB-Nederland waarschuwen dat dit niet zonder gevolgen is. Als structureel niets wordt terugbetaald, verschuiven de lasten naar ondernemers die hun werk al hebben gedaan.
De achtergrond is begrijpelijk. Schulden moeten beheersbaar blijven en mensen moeten verder kunnen. Tegelijk verandert de verdeling van die lasten.
Voor grotere organisaties is dat vaak op te vangen. Voor kleinere ondernemers ligt dat anders: zij werken met beperkte marges, terwijl de kosten doorlopen. Eén onbetaalde rekening is meestal nog te dragen, maar als dit zich herhaalt en er uiteindelijk niets wordt betaald, komt de continuïteit van een onderneming onder druk te staan.
En als betaling geen vanzelfsprekend gevolg meer is van geleverde diensten, verdwijnt ook het vertrouwen in het betalingsverkeer stap voor stap.
Wat dit betekent in de praktijk
In de praktijk zie je wat dat betekent voor ondernemers. Een tandartspraktijk, een fysiotherapeut of een kleine leverancier levert zijn dienst en komt afspraken na, maar moet er steeds vaker rekening mee houden dat betaling uitblijft en uiteindelijk verdwijnt in een regeling.
Daar komt bij dat de ruimte om niet akkoord te gaan beperkt is. Wie niet instemt, kan te maken krijgen met een procedure waarin een dwangakkoord wordt opgelegd. Daarmee verschuift de positie van de schuldeiser en wordt de invloed op de uitkomst kleiner.
Het gevolg is dat een ondernemer niet alleen het risico draagt, maar in toenemende mate ook de uitkomst. Het gaat daarbij niet om een enkele zaak, maar om een ontwikkeling die zich steeds vaker voordoet, juist bij ondernemers die weinig ruimte hebben om dergelijke verliezen op te vangen.
Systemen en rechtsstaat
Het stelsel van schuldhulpverlening heeft als doel mensen met problematische schulden perspectief te bieden en hen weer financieel op de been te helpen. Dat doel staat niet ter discussie.
Wel blijft het van belang dat verplichtingen worden erkend en dat lasten evenwichtig worden verdeeld. Als de gevolgen structureel bij één partij terechtkomen, verdwijnt de balans in het systeem en daarmee het vertrouwen daarin.
In die context heeft de gerechtsdeurwaarder een rol in de uitvoering en in het zichtbaar maken van wat er in de praktijk gebeurt. Als schakel in een systeem dat alleen kan functioneren wanneer belangen zorgvuldig worden gewogen.
Vooruitdenken
De ontwikkeling richting nulaanbiedingen vraagt om aandacht voor de lange termijn. Schuldhulpverlening blijft noodzakelijk, maar de inrichting van regelingen bepaalt of het stelsel duurzaam blijft. Daarbij hoort ook de vraag of er ruimte moet blijven voor enige vorm van aflossing, al is het beperkt, zodat schulden niet alleen verdwijnen, maar ook worden erkend.
Ook de positie van kleine ondernemers verdient nadrukkelijk aandacht. Zij vormen een essentieel onderdeel van het economisch verkeer, maar hebben weinig ruimte om financiële tegenvallers op te vangen.
Tot slot
Schulden verdwijnen niet vanzelf. De inrichting van het systeem bepaalt wie de gevolgen draagt.