Vijf jaar beslagwetgeving: waar staan we nu?
Binnen mijn portefeuille wetgeving houd ik mij bezig met ontwikkelingen die invloed hebben op de dagelijkse praktijk van gerechtsdeurwaarders. Soms gaat het om nieuwe voorstellen die nog in voorbereiding zijn. Soms is het juist waardevol om terug te kijken naar wetgeving die al enkele jaren van kracht is en te bezien hoe deze in de praktijk uitwerkt. Een voorbeeld daarvan is de wetgeving rondom beslag op roerende zaken.
Een initiatief vanuit de beroepsgroep
In 2011 nam de KBvG het initiatief om een preadvies uit te brengen over beslag op roerende zaken. De respons vanuit de leden was groot. Op basis van die reacties gingen de auteurs aan de slag. In november 2012 werd het advies opgeleverd.
Het preadvies bevatte meerdere voorstellen voor nieuwe wetgeving. De KBvG sprak daarbij een voorkeur uit voor een model dat aansloot bij het zogenoemde kwadrantenmodel. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen mensen die niet kunnen betalen en mensen die niet willen betalen.
In het ontwerp zouden mensen die meewerken aan schuldhulpverlening en te goeder trouw zijn, uitgebreide bescherming krijgen tegen beslaglegging. Daar stond tegenover dat zij actief zouden meewerken aan het oplossen van hun schulden. Eerst het meewerken aan een saneringstraject, vervolgens de bescherming die daarbij hoort.
Een andere uitwerking in de wet
De wetgever heeft uiteindelijk een andere keuze gemaakt dan de KBvG voor ogen had. In het oorspronkelijke ontwerp werd onderscheid gemaakt tussen mensen die niet konden betalen en mensen die niet wilden betalen. De uitgebreide bescherming was bedoeld voor schuldenaren die meewerkten aan schuldhulpverlening en zich inspanden om hun schulden op te lossen.
Vanuit mijn perspectief heeft de wetgever vooral de beschermende onderdelen uit het voorstel overgenomen. Het onderscheid waarop het model was gebaseerd, verdween grotendeels uit beeld.
Het resultaat was een generiek verbod waardoor beslag op roerende zaken bij de gemiddelde debiteur feitelijk onmogelijk werd. Daarmee ontstond ook bescherming voor stelselmatige wanbetalers en fraudeurs. Dat was niet de richting die de KBvG destijds voor ogen had.
Wat betekent dit voor schuldeisers?
De gevolgen hiervan komen volgens mij vooral terecht bij schuldeisers die weinig mogelijkheden hebben om tegenvallers op te vangen. Dat geldt met name voor kleinere schuldeisers. Zij kunnen de strop vaak niet over meerdere klanten verdelen.
Nu we ruim vijf jaar verder zijn, zie ik dat de mogelijkheden voor inning van schulden verder zijn beperkt. Daarbij neem ik ook de verkorting van de duur van de WSNP mee. Vanuit het perspectief van schuldeisers is de politieke wind de afgelopen jaren guur geweest.
Vooruitkijken
Op dit moment voert het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) een evaluatie uit van de beslagwetgeving.
Voor iedereen die betrokken is bij de executiepraktijk is dat een interessant moment. De uitkomsten kunnen meer inzicht geven in de manier waarop de wetgeving in de praktijk heeft uitgewerkt.
De KBvG volgt deze evaluatie met belangstelling. Ik ben benieuwd welke conclusies daaruit naar voren komen en welke inzichten dat oplevert voor toekomstige wetgeving.