AI is snel, vertrouwen niet
Aan tafel werd benoemd hoe groot de impact van AI de komende jaren zal zijn, waarschijnlijk groter en sneller dan die van wet- en regelgeving. Dat herken ik. Technologische ontwikkelingen gaan snel en veranderen de manier waarop we werken, selecteren en communiceren.
Voor de gerechtsdeurwaarder betekent dit dat systemen steeds beter kunnen ondersteunen bij het herkennen van patronen en het maken van inschattingen. Maar daarmee groeit ook de verantwoordelijkheid. Want hoe meer we leunen op technologie, hoe belangrijker het wordt dat beslissingen uitlegbaar blijven. Niet alleen richting toezicht of opdrachtgevers, maar juist richting de mensen die geraakt worden door die beslissingen. Uiteindelijk is het de professional die moet kunnen verantwoorden waarom een bepaalde keuze is gemaakt. Zonder die uitlegbaarheid verdwijnt vertrouwen, en zonder vertrouwen verliest het ambt zijn legitimiteit.
Samenwerken zonder gelijk te worden
Het gesprek verschoof naar de positie van de sector in Den Haag en de vraag of brancheorganisaties niet sterker zouden staan met één gezamenlijk geluid. Die vraag komt vaker terug, en terecht. De realiteit is dat organisaties verschillende rollen hebben, verschillende achterbannen vertegenwoordigen en dus ook verschillende accenten leggen. Dat is logisch en hoeft geen probleem te zijn.
Tegelijkertijd zie ik dat Den Haag vooral behoefte heeft aan samenhang. Niet aan één uniforme mening, maar aan duidelijkheid over de richting. Wanneer organisaties elkaar op grote maatschappelijke thema’s tegenspreken, ontstaat verwarring. Die verwarring komt uiteindelijk terecht bij de uitvoering. Bij de gerechtsdeurwaarder die in ingewikkelde situaties moet handelen is het belangrijk een consistent verhaal over verantwoordelijkheid, zorgvuldigheid en publieke waarden te hebben.
Regels die helpen, niet vastzetten
Ook het spanningsveld tussen regels en maatwerk kwam aan bod. Dat spanningsveld is herkenbaar in de praktijk. Regels zijn er om te beschermen en om duidelijkheid te bieden, maar kunnen soms ook tegenwerken wanneer situaties vragen om een andere benadering.
De kracht van het vak zit in het zorgvuldig omgaan met die spanning. Binnen de regels blijven werken, maar wel blijven signaleren waar regels hun doel voorbijschieten. Regels moeten mensen helpen om verder te komen, niet om vast te blijven zitten in een situatie die nergens meer toe leidt.
Sociale incasso is geen individuele keuze
Bij het gesprek over sociale incasso werd zichtbaar hoe groot het verschil kan zijn tussen intentie en praktijk. Het wordt breed onderschreven, maar is nog te vaak afhankelijk van individuele interpretatie. Zolang sociaal handelen afhangt van wie het dossier behandelt, ontstaat ongelijkheid.
Voor de gerechtsdeurwaarder betekent dit dat goede bedoelingen niet voldoende zijn. Structurele borging is nodig. Duidelijke normen, toetsing en gezamenlijke uitgangspunten zorgen voor houvast en voorspelbaarheid. Technologie kan daarbij ondersteunen door vroeg te signaleren en consistentie te bevorderen, maar nooit door het menselijke oordeel te vervangen. Empathie laat zich niet automatiseren.
Vooruit met beide voeten op de grond
Als ik vooruitkijk, zie ik een vak dat zich verder ontwikkelt richting minder standaardinvordering en meer regie, preventie en samenwerking. Een gerechtsdeurwaarder die juridisch scherp is, digitaal vaardig en zich bewust is van de maatschappelijke context waarin hij werkt.
Technologie kan daarin een waardevolle rol spelen, zolang er ruimte is voor professioneel oordeel. Systemen moeten ondersteunen, niet sturen. Versterken, niet vervangen.
Misschien was dat uiteindelijk de kern van het gesprek aan die tafel. Hoe sneller ontwikkelingen elkaar opvolgen, hoe belangrijker het wordt dat de gerechtsdeurwaarder stevig blijft staan. Met oog voor de mens en met de rust om het gesprek, waar nodig, een laag dieper te voeren.