WET- EN REGELGEVING

Het vak in beweging

Wetgeving en uitvoering

Wet- en regelgeving bleef in 2025 een belangrijk onderdeel van het werk van de KBvG. Binnen verschillende trajecten werd aandacht gevraagd voor de uitvoerbaarheid van nieuwe regels, de positie van de gerechtsdeurwaarder binnen het rechtsbestel en de gevolgen voor de dagelijkse praktijk. Daarbij ging het onder meer over gegevensuitwisseling, beslagrecht, procesrecht en beroepsregelgeving.

Binnen de bestuursadviescommissie Wetgeving is in 2025 gesproken over de ministerieplicht van de gerechtsdeurwaarder en de grenzen daarvan. Aanleiding hiervoor was een adviesvraag aan de commissie over de huidige wettelijke kaders en de mogelijkheden voor begrenzing van de ministerieplicht.

De bestuursadviescommissie heeft hierover een openbare notitie opgesteld die ook met de leden is gedeeld. In deze notitie is geconcludeerd dat de huidige wet- en regelgeving geen ruimte biedt voor uitbreiding van de bestaande uitzonderingsgronden op de ministerieplicht. Daarbij is onder meer gekeken naar de Gerechtsdeurwaarderswet, parlementaire geschiedenis en bestaande jurisprudentie. Ook is stilgestaan bij de bestaande mogelijkheden die gerechtsdeurwaarders hebben wanneer tijdens de uitvoering van werkzaamheden bezwaren of bijzondere omstandigheden ontstaan, zoals het deurwaardersrenvooi tijdens de executiefase.

Uitgangspunt blijft dat de gerechtsdeurwaarder een wettelijke taak vervult en in beginsel verplicht is ambtshandelingen uit te voeren. Wanneer uitbreiding van de uitzonderingsgronden wenselijk wordt geacht, vereist dit aanpassing van wet- en regelgeving door de wetgever.

Traineeships en talentontwikkeling

In 2025 organiseerde de KBvG meerdere traineeships voor jonge professionals binnen de beroepsgroep. Tijdens deze bijeenkomsten maakten deelnemers kennis met verschillende onderdelen van het vak en de organisatie van de beroepsgroep, waaronder governance, regelgeving, toezicht, ondernemerschap en digitalisering.

Binnen de traineeships was aandacht voor de rol van de KBvG als publiekrechtelijke beroepsorganisatie, de totstandkoming van regelgeving en de inrichting van toezicht en tuchtrecht. Ook kwamen onderwerpen aan bod zoals gegevensuitwisseling, e-Justice en ontwikkelingen binnen de digitalisering van de schuldenketen.

Daarnaast kregen deelnemers inzicht in de praktijk van het ondernemerschap binnen het ambt en de verschillen tussen kleine, middelgrote en grote kantoren. Ook werd gesproken over samenwerking binnen de keten, publieke informatievoorziening en de rol van SNG.

De traineeships bieden deelnemers de mogelijkheid om kennis te maken met verschillende onderdelen van het vak en met de organisatie van de beroepsgroep.

Ontwikkelingen in het proces- en bewijsrecht

Per 1 januari 2025 trad het vernieuwde bewijsrecht in werking. Dat is de grootste wijziging van het Nederlandse bewijsrecht in tientallen jaren. Het bewijsrecht bepaalt welke informatie partijen in een rechtszaak moeten aanleveren en hoe bewijs in een procedure wordt beoordeeld.

Voor gerechtsdeurwaarders was vooral belangrijk dat het proces-verbaal van constatering officieel is opgenomen in de Gerechtsdeurwaarderswet. Daarmee heeft de zogenoemde “constat”, die in landen als België en Frankrijk al langer bestaat, nu ook een vaste plek gekregen binnen het Nederlandse rechtssysteem. Een gerechtsdeurwaarder kan daarmee officieel waarnemingen vastleggen, bijvoorbeeld van schade, een situatie op locatie of digitale informatie. Dit kan later als bewijsmiddel worden gebruikt in een procedure.

Nieuw is ook dat artikel 207 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering onder voorwaarden de mogelijkheid biedt om met ondersteuning van de sterke arm binnen te treden bij een gerechtelijke plaatsopneming of constatering. Daarmee krijgt de gerechtsdeurwaarder een uitgebreidere rol binnen het verzamelen en vastleggen van bewijs.

Ook de toekomst van de civiele procedure bleef onderwerp van gesprek. Binnen de beroepsgroep werd regelmatig gesproken over verdere digitalisering van het bestaande systeem. In de praktijk wordt nog veel gewerkt met fysieke post, terwijl snelheid, betrouwbaarheid en digitale toegankelijkheid steeds belangrijker worden binnen de rechtspleging.

Ook in andere dossiers bleef de uitvoerbaarheid van wetgeving een belangrijk aandachtspunt. In gesprekken over een beter werkende schuldenketen werd bijvoorbeeld gekeken naar reactietermijnen bij schuldregelingen en een mogelijke afkoelingsperiode. De KBvG vroeg daarbij aandacht voor de gevolgen in de dagelijkse praktijk.

Met de rechtspraak is daarnaast meerdere keren overleg gevoerd over onderwerpen die in de praktijk voor discussie zorgen, zoals het aanschrijven na vonnis en de ambtshalve toetsing door rechters. Vanuit de beroepsgroep zijn daarbij praktijkvoorbeelden gedeeld om inzicht te geven in de gevolgen voor de uitvoering.

Proportionaliteitsrichtlijn

Al in 2018 heeft de Europese Unie de zogenoemde proportionaliteitsrichtlijn aangenomen. Deze richtlijn verplicht lidstaten om regels die de toegang tot gereglementeerde beroepen beperken periodiek te beoordelen. Nederland heeft deze richtlijn geïmplementeerd, waarbij verschillende gereglementeerde beroepen, waaronder dat van gerechtsdeurwaarder, buiten de implementatie zijn gehouden.

Nederland is vervolgens door de Europese Commissie gewezen op de wijze van implementatie van de richtlijn. Naar aanleiding daarvan heeft het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) een wetsvoorstel voorbereid waarmee de proportionaliteitsrichtlijn alsnog van toepassing wordt verklaard op verschillende gereglementeerde beroepen, waaronder het beroep van gerechtsdeurwaarder.

De KBvG heeft daarbij het standpunt ingenomen dat de gerechtsdeurwaarder vanwege de uitoefening van openbaar gezag buiten de reikwijdte van de richtlijn valt. De KBvG heeft dit standpunt toegelicht in een reactie aan EZK. Ook is hierover contact gezocht met de UIHJ en de Scientific Council van de UIHJ, onder meer over de toepassing van de richtlijn in andere Europese landen.

Daarnaast is gezamenlijk met verschillende beroepsorganisaties, waaronder de Nederlandse orde van advocaten, de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants en de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst aandacht gevraagd voor de wijze waarop de richtlijn wordt geïmplementeerd.

Wanneer de richtlijn ook op het beroep van gerechtsdeurwaarder van toepassing wordt verklaard, heeft dat gevolgen voor de voorbereiding, toetsing en vaststelling van regelgeving van de KBvG. Regels en bestuursbesluiten die van invloed zijn op de toegang tot het beroep moeten in dat geval periodiek worden getoetst op proportionaliteit en vooraf ter goedkeuring worden voorgelegd. Het dossier loopt door in 2026.

De rol van de gerechtsdeurwaarder in de civiele procedure

Op 23 december 2024 bracht de Adviescommissie voor burgerlijk procesrecht advies uit over de toekomst van de civiele procedure. De commissie stelt daarin voor het onderscheid tussen dagvaardings- en verzoekschriftprocedures af te schaffen. Volgens het voorstel zou een civiele procedure voortaan beginnen met de indiening van een verzoekschrift, gevolgd door een oproeping van de wederpartij via post, e-mail of een digitaal loket. Alleen in uitzonderlijke gevallen zou nog gebruik worden gemaakt van een exploot.

Het idee om het exploot van dagvaarding te vervangen door een eenvoudiger procesmodel met informele oproeping is niet nieuw. Ook eerdere trajecten, zoals het KEI-programma en andere digitaliseringsinitiatieven, riepen vragen op over de uitvoerbaarheid en inrichting van de civiele procedure.

Nieuw in het advies is het voorstel om naast of in plaats van de gerechtsdeurwaarder een zogenoemde “functionaris van het gerecht” aan te stellen, die vergelijkbare taken en bevoegdheden zou krijgen binnen de civiele procedure.

De KBvG onderschrijft de wens om procedures waar mogelijk te vereenvoudigen en te moderniseren. Ook binnen het huidige systeem ziet de beroepsgroep ruimte voor verbetering. Daarbij vraagt de KBvG aandacht voor het behoud van waarborgen rond rechtszekerheid, zorgvuldige betekening en toegang tot de rechter.

Op 1 april 2025 stuurde de KBvG een reactie op het advies aan toenmalig staatssecretaris voor Rechtsbescherming Teun Struycken. Daarin heeft de KBvG uiteengezet waarom de voorstellen volgens de beroepsgroep raken aan de inrichting van de civiele rechtspleging en de rol van de gerechtsdeurwaarder binnen het procesrecht.

Volgens de KBvG biedt het huidige systeem belangrijke waarborgen voor rechtszekerheid, betrouwbaarheid en toegang tot de rechter. De gerechtsdeurwaarder vervult daarin een onafhankelijke en controleerbare rol bij het openen van procedures en het informeren van partijen.